نحوه ی تدریس قران پایه چهارم

پيامبر اکرم (ص) فرمودند:
همه ي موجودات عالم حتّي ماهي در دريا،براي كسي كه قرآن را ياد مي دهد و كسي كه قرآن را ياد مي گيرد،از خدا طلب آمرزش مي كند.

اهداف آموزش قرآن در پايه ي چهارم ابتدايي:
1.به شنيدن قرائت زيباي قرآن علاقه نشان دهد.
2.به زيبا خواندن قرآن و حفظ برخي از سوره ها و پيام هاي قرآني علاقه مند است.
3.عبارات قرآنی دارای حروف ناخوانا را صحیح می خواند.
4.قواعد وقف را در آخر آیات و عبارات قرآنی رعایت می کند.
5.سوره ها و عبارات قرآني كتاب را (با نشان دادن خط)به صورت روان و آهنگین مي خواند.
6.آيات قرآن را با كمك خط آموزشي به صورت شمرده مي خواند.
7. می تواند مفهوم پیام های قرآنی کتاب را را به زبان ساده بيان كند.

جايگاه زنگ قرآن در برنامه ي هفتگي پايه ي چهارم:
1-حتی الامکان آموزش قرآن در زنگ اوّل يا دوم دو روز متوالي در هفته برنامه ريزي شود.
2-از قرار دادن دو زنگ در يك روز خودداري شود.
3-زنگ قرآن پايه هاي مختلف با هم تداخل نداشته باشد.

جلسه اول

الف روخوانی و قرائت

١ پيش خوانی: از دانش آموزان هر ميز بخواهيد در ظرف چند دقيقه آيات درس را به آرامی برای يکديگر

بخوانند.

٢ روخوانی آيات درس: هر دانش آموز يک سطر از آيات درس را می خواند، اگر دانش آموزی اشتباه

خواند، بلافاصله اشتباه او را تصحيح نمی کنيم؛ بلکه فرصت می دهيم تا خود، اشکال خويش را رفع کند.

در اين مرحله هر دانش آموز با توجه به توانايی خود، آيات را با قرائت يا به صورت ساده و شمرده و يا حتی

بخش بخش می خواند. در اين قسمت آن چه اهميت دارد، آشنايی دانش آموزان با آيات درس و تلاش برای خواندن

آن هاست. دانش آموزان بايد تا پايان آيات درس بخوانند. سعی شود در اين قسمت، هر دانش آموز يک سطر از آيات درس رابخواند

٣ پخش نوار، استماع و جمع خوانی: آموزگار در صورت در اختيار داشتن امکانات لازم، نوار آيات

درس را پخش می کند و از دانش آموزان می خواهد هر جمله را بار اول گوش کنند و بار دوم همراه با نوار بخوانند.

دانش آموزان همراه قرائت نوار، متن آيات را نشان می دهند و خط می برند، به اين ترتيب گوش دانش آموز آيات را

می شنود، چشم او آيات را می بيند و زبان او آيات را تلفظ می کند.

تذکر ۱: آموزگار بايد هنگام پخش نوار، ب رخ طبردن و خواندن دانش آموزان نظارت کند.

تذکر ۲: بهتر است از دانش آموزان بخواهيد که در زمان هم خوانی با نوار، صدای خود را خيلی بلند

نکنند تا بتوانند صدای نوار را خوب بشنوند.

٤ فردخوانی قرائت آيات درس: از دانش آموزان بخواهيد هر کدام يک سطر را به صورت انفرادی

بخوانند. آن ها را تشويق کنيد مانند نوار بخوانند، ولی بر آن ها سخت نگيريد؛ دانش آموزی که آيات را به صورت

معمولی می خواند نيز مورد تشويق قرار می گيرد. چنان چه برخی از دانش آموزان در خواندن کلماتی مشکل

داشتند به شيوه ی بند ٣ عمل کنيد.

مراحل تدريس پيام قرآني

1.خواندن متن پيام

2.خواندن ترجمه ي پيام

3.بحث و گفت و گو درباره ي مفهوم پيام

4.بيان مصاديق پيام

ب پيام قرآنی

١ روخوانی پيام قرآنی و ترجمه ی آن: پيام قرآنی توسط چند دانش آموز مسلط تر خوانده می شود

و هربار بقيه ی دانش آموزان به صورت دسته جمعی تکرار می کنند، سپس يکی از دانش آموزان ترجمه ی پيام را می خواند

٢ بيان مفهوم پيام: آموزگار به کمک تصاوير مربوط به پيام، به روش پرسش و پاسخ و با مشارکت دانش آموزان،آن ها را با مفهوم پيام آشنا می کند. برای درک بهتر پيام، از دانش آموزان می خواهيم مصاديق و نمونه های ديگری ازمفهوم پيام را بيان کنند.

٣

از دانش آموزان می خواهيم که عبارت پيام قرآنی را در آيات درس بيابند و از روی آن بخوانند.

تبصره: می توانيد دانش آموزان را تشويق کنيد تا درباره ی پيام قرآنی، به صورت گروهی يا فردی کارهای هنری مانند نقاشی، خوشنويسی و… انجام دهند.

گاهی پيام قرآنی، دارای کلمات و ترکيباتی است که بايد معنا شود. از دانش آموزان می خواهيم که با استفاده از ترجمه ی آيات درس و پيام قرآنی، معنای کلمات يا عباراتی را که مشخص شده است، پيدا کنند. در صورتی که اين کلمات، هم خانواده ی آشنا و رايج در زبان فارسی دارند، از دانش آموزان بخواهيد آن ها را بيان کنند. اين کار هم شوق انگيز است

و هم موجب افزايش توانايی دانش آموزان در درک معنای لغات مشترک قرآنی و فارسی می شود.

پيشنهاد: خوب است دانش آموزان در شروع زنگ اول، همزمان با ورود معلم به کلاس، پيام قرآنی را به صورت

دسته جمعی بخوانند.

ج داستان

داستان را به شيوه ی قصه گويی و به زبان ساده، به کمک تصاوير برای دانش آموزان تعريف کنيد و از بيان مطالب زائد و غيرمستند بپرهيزيد. در صورت وجود وقت از دانش آموزان بخواهيد که هر يک چند سطر از داستان را از روی کتاب بخوانند.

یادآوری و آموزش قواعد روخوانی قرآن

برای تدریس بهتر این بخش می توانید به کتاب روش آموزش قرآن دوره ی ابتدایی ویژه ی مراکز تربیت معلم کد 6011 وکتاب راهنما معلم آموزش قرآن پایه ی دوم وسوم ابتدایی مرا جعه کنید.

جلسه ی دوم

الف قاعده: قاعده ی مربوط به درس را به اختصار توضيح دهيد و از توضيحات اضافی بپرهيزيد. هيچ نيازی

نيست که دانش آموزان مفهوم قاعده را به ذهن بسپارند؛ زيرا کسب مهارت عملی در به کار بردن اين قواعد اهميت

دارد. از اين رو، در ارزش يابی نبايد از مفهوم و تعريف قواعد هيچ گونه پرسشی به عمل آيد.

ب پخش نوار، استماع و جمع خوانی: دانش آموزان، در صورت امکان قرائت آيات درس را از نوار

گوش می کنند و با نشان دادن خط همراه با نوار می خوانند. آموزگار توجه دانش آموزان را به رعايت قاعده ی درس،

جلب می کند.

ج قرائت عبارات جديد قرآنی: در جلسه ی دوم هر درس، تعدادی از عبارات قرآنی آمده است که معمولاً

نکاتی مربوط به قاعده ی آن درس دارد. دانش آموزان، اين عبارات را با رعايت قاعده ی موردنظر می خوانند. در صمن،

اين عبارات نيز ترجمه شده است تا دانش آموزان با مفاهيم اوليه ی قرآنی نيز آشنا شوند. هم چنين ترجمه ی اين عبارات،

نيز آماده می کند. « کار در کلاس » دانش آموزان را برای فعاليت

پیام قرآنی :
از دانش آموزان بخواهید که پس از خواندن آیه و ترجمه پیام ، در باره مفهوم آن به کمک تصاویر یا پرسش هایی که در کتاب آمده است به صورت گروه های دو نفره یا سه نفره با یکدیگر گفتگو و مشورت کنند؛ سپس نظر خود را درمورد پیام و مصادیق آن در زندگی خود ، برای کلاس بیان کنند .

•داستان :

داستان را به شیوه قصه گویی و به زبان ساده به کمک تصاویر برای دانش آموزان تعریف کنید . از بیان مطالب زائد و غیر مستند بپرهیزید .در صورت وجود وقت می توانید از دانش آموزان بخواهید تا هریک ، جند سطر از داستان را ، یک بار در کلایس از روی کتاب بخوانند.

انس با قرآن در خانه :

دانش آموزان را به تمرین آیات درس از روی کتاب درسی یا قرآن کامل که در خانه دارند، تشویق کنید . موثرترین روش در انس با قرآن کریم ، خواندن مقدار ی قرآن در هر روز می باشد. چه خوب است شما در ایجاد این سنت نیکودر دانش آموزان ودر پاداش یک عمر رآن خواندن ایشان شریک باشید.

چند توصيه

1-تشويق دانش آموزان به خواندن روزانه ي قرآن كريم،خواندن آيات شبيه نوار،حفظ پيام هاي قرآني و برخي از آيات دروس در صورتي كه بدون فشار و اجبار باشد، مناسب و ارزشمند است.

2-در صورت امكان،نوار آموزشي را تكثير كرده و در اختيار دانش آموزان قرار دهيد.

3-دانش آموزان را به فعاليت هاي جذاب خارج از كلاس تشويق كنيد مانند:خواندن آيات درس درس در خانهدر حضور والدين حتي الامكان هر روز به مدت چند دقيقه،گوش دادن نوار آموزشي در خانه،انجام فعاليت هاي هنري و ذوقي درباره پيام هاي قرآني،شركت در مسابقات و حضور در مجالس قرآني و استفاده از برنامه هاي راديو قرآن و شبكه قرآن سيما و ...

4-توجه داشته باشيد دانش آموزان بايد تمام فعاليت هاي قرآني به ويزه فعاليت هاي فوق برنامه را با رغبت و علاقه و بدون اكراه و اجبار و به دور از رقابت ناسالم انجام دهند.

دو كار را نبايد كرد:

1-خواندن معلم و تكرار آن توسط دانش آموز كه سمّ يادگيري است.
2-آموزش قرآن به روش قاعده محوري به جاي مهارت آموزي.

اهداف مورد انتظار در پايان سال تحصيلي

1-برخي از آيات كتاب را شبيه نوار يا حداقل به صورت معمولي و روان بخوانند.

2-قرآن كريم را به صورت شمرده و آرام از روي مصحف آموزشي،روخوانی کنند.

3-عبارت پيام قرآني و ترجمه ي آن را از روي كتاب بخوانند و بتوانند مفهوم آن را به زبان خود توضيح دهند يا برخي از مصاديق آن را بيان كنند.

۱- محله را تعریف کنید؟
پاسخ: محله قسمتی از شهر یا روستا است که قسمتی از مردم در آن زندگی می کنند.

۲- رفتار همسایه ها چگونه باید باشد؟
پاسخ: همسایه ها باید از حال همدیگر با خبر باشند و به همدیگر کمک کنند

۳- پیامبر ما حضرت محمد (ص) درباره همسایگان چه فرموده اند؟
پاسخ: اگر می خواهید خدا و پیامبر ، شما را دوست داشته باشند امانت دار و راستگو باشید و با همسایگان خود به نیکی رفتار کنید

۴- برای زندگی در یک محله یا آپارتمان چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟
پاسخ: ۱- زمان استراحت سر و صدا نکنیم
۲- در خانه صدای رادیو وتلویزیون را بلند نکنیم
۳- ترقه بازی نکنیم
۴- زباله ها را در ساعت معین و در جای مخصوص قرار دهیم
۵- با صدای بلند خداحافظی نکنیم

۵- در چه ساعتی زباله ها را بیرون بگذاریم؟
پاسخ: ۹ شب

۶- چرا نباید ترقه بازی کرد؟
پاسخ: چون هم خطرناک است و آسیب می رساند هم صدای آن همسایه ها را اذیت می کند

۷- در چه کارهایی می توانیم با اهالی محل همکاری داشته باشیم؟
پاسخ: نظافت ، زیباسازی ، کمک کردن به همسایه ها ، تشکیل نمایشگاه

۸- دو نمونه از مزاحمت برای همسایه ها مثال بزنید؟
پاسخ: پارک کردن مقابل پارکینگ دیگران ، قرار دادن زباله ها در محلی غیر از سطل زباله

۹- چند مورد از مقرراتی که باید در محله خود رعایت کنیم را بنویسید.
پاسخ: در زمان استراحت همسایه ها در کوچه توپ بازی یا در خانه سر و صدا نکنیم، در خانه صدای رادیو و تلویزیون را بلند نکنیم، در ساختمان محل زندگی خود یا کوچه و خیابان محله مان ترقه بازی نکنیم، موقع خداحافظی با مهمان ها با صدای بلند صحبت نکنیم، زباله ها را در جای مخصوص بگذاریم تا محل زندگی همسایه ها کثیف و آلوده نشود.

اختلال خواندن به عنوان اختلال مادر از آن یاد شده است و نارساخوانی را به هر گونه ناتوانی در خواندن که پایین تر از حد مورد انتظار بر حسب سن، آموزش و هوش کودک است اطلاق می کنند

این دانش آموزان در خواندن خطاهایی مانند حذف ها، افزایش ها، جانشین سازی ها، تکرارها، حذف یا اضافه کردن حروف، خطاهای وارونه سازی، خواندن کند و لغت به لغت و فقدان درک مطلب

این دانش آموزان دچار اختلال جدی در زبان شنیداری بوده اند به گونه ای که نمی توانند ارتباط بین شکل شفاهی و مکتوب کلمه برقرار نمایند.

خواندن یک مهارت ذاتی نیست بلکه مهارتی است که باید یاد گرفته شود.

کلماتی که خوانده می شود تا خواننده آن را استنباط و تفسیر نکند دارای هیچ معنایی نیستند.

با مشکلات اختصاصی خواندن این کودکان نیز آشنا شده اید، حال با انواع مشکلات خواندن و درمان آن آشنایی پیدا می کنید.

عــناوینی که در ایــن آموزش مــی خــوانید :

• انواع مشکلات خواندن و راهکارهای درمانی:
  • الف. آینه خوانی یا وارونه خوانی:
  • ب. حذف کردن کلمات یا حروف جاگذاری
  • ج. جایگزین کردن یک کلمه بجای کلمه دیگر تغییر افعال به میل خود
  • د. تکرارکلمه یا عبارت
  • ه. اضافه کردن کلمات به جمله
  • و. کلمه به کلمه خواندن ومکث زیاد روی کلمات
• تکنیک های درمان اختلال خواندن جهت استفاده والدین در خانه
  • قسمت دوم راهکارها
  • ۶- کتابهای شعر کودک به جهت درمان اختلال خواندن (دیسلکسیا) بسیار مفید است.
  • قسمت سوم راهکارها

انواع مشکلات خواندن و راهکارهای درمانی:

الف. آینه خوانی یا وارونه خوانی:

مثال: خواندن کلمه رود به جای کلمه دور

علل:
 رشد ناکافی حرکات چشم
 عدم غلبه نیمکره مغزی چپ برتری یا راست برتری
 عدم درک این موضوع که جای حروف یا کلمه باعث میشود که جمله یا کلمه بطور کلی تغییر کند
 رشد ناکافی

 تدریس وآموزش نامناسب
 تند خوانی وعدم توجه وبی دقتی
 در موارد خیلی شدید علت آن ممکن است اختلال در سیستم عصبی باشد.

روشهای درمان آینه خوانی

.۱ در تمام فصول فعالیتهای مربوط به خواندن، تاکید بر آموزش از راست به چپ نمایید در ریاضیات تاکید از چپ به راست می باشد

.۲ کلمه یا جمله را با انگشت یا کارت بپوشانید و از کودک بخواهید به تدریج قسمتی از کلمه یا جمله را که دستتان از روی آن برداشته می شود، را بخواند.

.۳ کشیدن خط زیرکلمه یا جمله.

.۴ کودک را آموزش دهید تا انگشت خود را زیرکلمه بگذارد و سرعت خواندن خود را با دستش هماهنگ کند.

.۵ کشیدن فلش از راست به چپ زیر کلماتی که کودک در خواندن آنها مشکل دارد.

.۶ کلمه ای را بر روی تخته بنویسید و از کودک بخواهید که همزمان با تعقیب حروف با انگشت، صدای آنها را بلند بخواند.

.۷ از تخته مغناطیسی وحروف برجسته استفاده کنید و از کودک بخواهید بعد از لمس کردن حروف با انگشتان، کلمه را بخواند.

.۸ برای اینکه توجه کودک را به اهمیت ترتیب مکانی حروف در کلمه جذب کنید، کلمه ای را که کودک اشکال دارد

در بالای کلمه ای که برعکس میخواند، بنویسید و از کودک بخواهید که با کشیدن خط، حروف بالا را به حروف پایین وصل کند.

مثال: روز زور صداها به هم وصل شوند

ب. حذف کردن کلمات یا حروف جاگذاری

علل:

۱. عدم شناخت کلمه و ناتوانی در تلفظ صحیح کلمه از طریق تجزیه صداها.

۲. عادات نادرست خواندن.

برای تشخیص علت های فوق، یک متن را به کودک بدهید تا بخواند و سپس یک متن ساده تر به او بدهید

و در هر دو مورد تعداد کلمات حذف شده را یادداشت نمایید. اگر تعداد کلمات حذف شده در هر دو متن یکسان بود،

نتیجه می گیریم که حذف کلمات به دلیل عادات نادرست کودک است ولی اگرحذف تعداد کلمات در متن ساده تر بیش از متن قبلی بود،

علت آن عدم شناخت کلمه توسط کودک میباشد که در این صورت باید بخش و صداکشی را با او تمرین کرد

حتی اگر بخش و صداکشی جزو برنامه آموزشی نباشد

روش های درمان

.۱ جلب توجه کودک به کلمه ای که حذف کرده و نیزاصلاح آن کلمه.
.۲ استفاده از کاغذ راهنما فلش و یا گذاشتن انگشت زیرکلمه.
.۳ کودک می بایستی به همراه سایرکودکان متن رابخواند. این کار به روان خوانی او کمک می کند.
.۴ از فعالیت های رقابتی بین دانش آموزان پرهیزشود و آنان هرگز با یکدیگر مقایسه نشوند.

ج. جایگزین کردن یک کلمه بجای کلمه دیگر تغییر افعال به میل خود

مثال: به جای خواندن کلمه داد می خواند:دارد

علل:
.۱ بی دقتی
.۲ عدم شناخت کلمه یعنی کلماتی که با معنی جمله مطابقت ندارد

روشهای درمان

.۱ جایگزینی ناشی از بی دقتی:
 جلب توجه کودک به کلمه جایگزین
 خواندن متن همراه با سایر دانش آموزان و در صورت امکان ضبط صدای کودک هنگام خواندن
 گوش دادن کودک به صدای خود

۲. جایگزینی ناشی از شناخت کلمه :
 درست کردن کارت لغات از کلماتی که کودک دچار اشکال می باشد تا کودک ببیند و بخواند
 روی بخش و صداکشی بیشتر تاکید شود

حتی اگر بخش و صداکشی جزو برنامه آموزشی نباشد
 کلمات مشکل را در کلمات ناتمام بکار ببرید مثال: تصمیم= ت…..میم
 دانش آموز را مطمئن سازید که به اندازه کافی برای هجیکردن کلمه مورد نظرتوانا است و به او کمک نخواهد

د. تکرارکلمه یا عبارت

علل:
۱.عدم شناخت کلمه وناتوانی در ترکیب صداها.
۲.عادات نادرست هنگام خواندن.

روشهای درمان

.۱ جلب توجه کودک به کلمه یا عبارت تکراری.
.۲ از دانش آموزان خواسته شود متن درس را همه با هم بخوانند.
.۳ از کودک خواسته شود تا قبل از خواندن متن، آن را برای خود مطالعه نماید.
.۴ در ابتدا مطلب آسانتر یا حتی یک پاراگراف در اختیار کودک قرار گیرد و با پیشرفت کودک، متن را مشکل تر کنید.
.۵ از کودک بخواهید تا با انگشت گذاشتن زیر کلمات، سرعت خواندنش را بیشتر کند.

ه. اضافه کردن کلمات به جمله

علل:
۱. اشکال در درک مطلب.
۲. بی توجهی به متن.
اگر کلمه ای که کودک به متن کتاب اضافه می کند با معنی باشد وبه جمله ارتباط داشته باشد،

نشانگر آگاهی دانش آموز از مطلب مورد نظر است ولی ناشی از بی دقتی اوست اما اگر کلمه اضافه شده ربطی به جمله نداشته باشد دلیل آن اشکال در درک مطلب می باشد.

روشهای درمان
.۱ افزایش گنجینه لغات و استفاده از کلمات هم خانواده
.۲ شرح تصاویر کتاب توسط معلم و دانشآموز
.۳ پیدا کردن اصل مطلب در متنی که میخواند تا بداند کل مطلب در مورد چیست
.۴ شناخت جزییات مهم هر متن
.۵ بحث وگفتوگو در مورد مطلب یا داستان قبل از خواندن آن
.۶ جلب توجه کودک، خواندن متن همراه با سایر دانش آموزان

و. کلمه به کلمه خواندن ومکث زیاد روی کلمات

مکث زیاد روی کلمات به دلیل این است که دانش آموز روی کلمات و ساختار جمله تسلط کافی ندارد.

سرعت خواندن به تنهایی اختلال نیست مگر اینکه تولید اضطراب کند.

علل:
۱. عدم شناخت کلمه
۲. اشکال در درک مطلب
۳. عادات نادرست به هنگام خواندن

روشهای درمان
۱- انتخاب متن های آسانتر جهت خواندن دانش آموز.
۲- استفاده از کتاب داستانهای ساده .
۳- بالا بردن توانایی کودک در شناخت کلمات معمول و متداول.
۴- استفاده از کارت همراه با تصویر به این صورت که کلمه نا آشنا را زیر تصویر آن بنویسید سپس لغت جدید را در کلمه به کار ببرید

۵- به دانش آموز اجازه دهید تا متن داستان را بخواند و سپس آن را بصورت نمایش اجرا کند.
۶- به دانش آموز اجازه دهید تا داستانهای مهیج و مورد علاقه را با صدای بلند بخواند.
۷- از دانش آموز بخواهید تا متن و اشعار را مرتبا تکرار کند.
۸- از دانش آموزان بخواهید تا مطالب کتاب را بصورت گروهی بخوانند.

تکنیک های درمان اختلال خواندن جهت استفاده والدین در خانه

۱- نوشتن حروف بر روی شن به کودک کمک میکند تا از حواس بینایی، شنوایی و لامسه خود برای ایجاد ارتباط بین حروف و صدای آنها بهره ببرد.

کودک مقدار زیادی شن را بر روی زمین صافی میریزد و با انگشتان خود تلاش می کند تا یک حرف و یا یک کلمه را بنویسد

در حین نوشتن، صدای آن را نیز با صدای بلند بیان میکند. با ترکیب صدای حروف، کودک کل کلمه را ادا می کند.

۲- از شش ماهگی برای کودک خود کتاب داستان با صدای بلند و آرام بخوانید و یا کتاب داستان های صوتی برای او پخش کنید.

همانگونه که ذکر شد، درمان اختلال خواندن (دیسلکسیا) هرچقدر در سنین پایینتر صورت پذیرد، کودک پیشرفت بیشتری در مدرسه خواهد داشت.

پس از آنکه داستان را برای کودک خواندید و یا خود کودک داستان را خواند، از او بخواهید تا داستان را به زبان خودش خلاصه کرده و بیان کند.

۳- به عنوان والدین، شما میتوانید تمرینات خواندن را به صورت بازی دربیاورید. به طور مثال وقتی در حال سفر هستید،

میتوانید نام اشیا و یا چیزهایی که می بینید را انتخاب کنید و از کودک بخواهید حدس بزند منظور شما چه کلمهای است. به طور مثال:

شما کلمه بوقلمون را بهصورت بقلمون بیان می کنید و کودک می گوید بوقلمون. این تمرین را به صورت برعکس نیز می توانید انجام دهید.

کودک در این حالت چیزی را انتخاب می کند و آن را به صورت جدا جدا تلفظ می کند و شما حدس می زنید منظور او چه می باشد. حالت دوم برای کودک دشوارتر است.

قسمت دوم راهکارها

۴- سعی کنید کتاب های طنز و کتاب داستان های همراه با تصویر تهیه کنید و با کودک آنها را بخوانید.

از آنجایی که کودک مدت زیادی را در مدرسه صرف خواندن می کند، احتمالاً تمرین اضافی خواندن برای او خسته کننده است.

کتاب های طنز و کتاب داستانهای همراه با تصویر برای کودک جذابیت بیشتری دارد و آنها را جلب می کند.

با مشورت کودک خود، کتاب هایی تهیه کنید که مورد علاقه کودکتان است. کتاب هایی تهیه کنید که در سطح مهارت خواندن کودک باشد.

۵- سه کاغذ رنگی (زرد- سبز- آبی) را جلوی خود بگذارید و زمانی که یک کلمه را بیان می کنید، دست خود را بر روی رنگ هایمختلف حرکت دهید.

به طور مثال:

برای بیان کلمه گربه اینگونه عمل کنید. با تلفظ “گ” دستتان را بر روی رنگ زرد بگذارید،

با تلفظ “ر” دستتان را بر روی رنگ سبز بگذارید و با تلفظ “ب” دستتان را بر روی رنگ آبی قرار دهید.

حال از کودک بخواهید حروف را با هم ادا کرده و دستش را بر روی رنگها حرکت دهد.

در این مرحله می توانید یکی از کاغذهای رنگی را بردارید و از کودک بپرسید حالا چه حروفی باقیمانده است.

در این بازی، کودکان به قید قرعه کارتهایی را که عکس اشیا بر روی آن است، انتخاب می کنند و سپس با ادای هر حرف آن، یک قدم به جلو حرکت می کنند.

به طور مثال، اگر عکس قوری بر روی کارت باشد، کودک با تلفظ هر حرف، یک قدم به جلو می رود.

ق-و-ر-ی ۴ حرف دارد و کودک چهار قدم به جلو می رود. هر کس زودتر به خط پایان برسد، برنده است.

۶- کتابهای شعر کودک به جهت درمان اختلال خواندن (دیسلکسیا) بسیار مفید است.

خواندن آهنگ های ریتمیک و دارای قافیه، به آشنایی کودک با صداهای مرتبط با حروف کمک می کند

بخشی از آهنگ را بخوانید و کودک را تشویق کنید تا با شما همراهی کرده و باقی آن را بگوید.

کلمات هم قافیه را به عنوان بازی می توانید استفاده کنید.

به طور مثال:

شما بگویید تشت و او بگوید رشت، بازی- نازی، دوچرخه- میچرخه و … .

۷- از علاقه به وسایل ارتباط جمعی کودک بهره ببرید. اگر کودک به ورزش علاقه دارد، پسته ای ورزشی را به همراه یکدیگر در اینترنت، مجله و یا روزنامه دنبال کنید.

از او بخواهید مطالب مورد علاقه ورزشی را بخواند و برای شما توضیح بدهد.

قسمت سوم راهکارها

۸- اجازه دهید کودکتان شما را در حال کتابخواندن ببیند. کودکان مشاهدهگران بسیار دقیقی هستند.

اگر کودکان ببینند که والدین آنها کتاب میخوانند، به خواندن علاقهمند می شوند.

اگر کودک، شما را هنگامی که با علاقه و هیجان به کتاب خواندن مشغول هستید، ببیند؛ به خواندن علاقه مند می شود.

در خانه فضایی را برای مطالعه کردن اختصاص بدهید.

یک مبل راحتی با یک کتابخانه کوچک در یک گوشه اتاق که نور کافی دارد، قرار دهید تا جای ممکن این فضا را دلنشین کنید.

۹- کودک خود را به سفر مطالعاتی ببرید. او را به طور منظم به کتابخانه ببرید و او را با مولفین مختلف آشنا کنید.

۱۰- از طریق بازی و تفریح، رابطه بین کلمات را برای کودک توضیح دهید. به طور مثال، وقتی در خیابان راه می روید

و روی تابلویی نوشته شده است «ایست» شما در قالب بازی از کودک می خواهید

واژه های مرتبط مانند ایستگاه، ایستادن و ایستاده را پیدا کند و یا بعد از آنکه مادر بیان کرد، با صدای بلند تکرار کند.

انواع مشکلات نوشتن

۱-بدخط نویسی:

از جمله نارسایی در دست خط دانش آموزان می تواند مربوط به ضعف آنها در هماهنگی های ظریف حرکتی باشد.

۲-اختلال در املا نویسی:

که به صورت جانشینی لغت، مشکل در یادآوری شکل حروف، هجی کردن اشتباه، خطای وارونه نویسی خود را نشان میدهد

که شایعترین مشکل این دانش آموزان تشخیص و درک حروفی است که دارای صدای تقریبا یکسان هستند
مانند ز،س و پس از آن حروفی که دارای تصویر فضایی مشابه هستند مانند ص،س ظ،ز،ذ

۳ اشکال در انشا نویسی:

این دانش آموزان نمی توانند نظرات خود را به زبان نوشتاری برگردانند و برخی دیگر مرتکب خطاهای دستوری و نحوی می شوند.

علل اختلال نوشتن

۱ استفاده از میز و صندلی و مداد نامناسب
۲ عدم مهارتهای پایه ای مانند چرخاندن دست، فشار دادن دست، گرفتن اشیاه، و امثال آن
۳ عدم رشد مهارتها و هماهنگی حرکتی و حرکات ظریف که برای نوشتن ضروری هستند.
۴ عدم توانایی حرکت مناسب انگشتان.
۵ عدم هماهنگی چشم و دست
۶ عدم توانایی کنترل بازو و دست
۷ عدم یادگیری مفاهیم پایه مانند بالا و پایین ، زیر و رو
۸ وضعیت قرار گرفتن نامناسب به هنگام نوشتن
۹ فاصله نامناسب سر دانش آموز با کاغذ هنگام نوشتن
۱۰اشکال در تبدیل ادراک شنیداری – دیداری – حسی به حرکت
۱۱ دشواری در حفظ تجارب و تاثیرات دیداری
۱۲ نداشتن انگیزه کافی برای نوشتن
۱۳ تاخیر در تکلمه خطا در ادراک دیداری

خطا های متداول اختلال نوشتن

۱ کج نویسی بیش از حد
۲ راست نویسی بیش از حد
۳ کم رنگ نویسی بیش از حد
۴ پرفشار نویسی بیش از حد
۵ زاویه دار نویسی بیش از حد
۶ نامرتب نویسی
۷ قرینه نویسی
۸ وارونه نویسی
۹ جابجایی حروف
۱۷ حذف و اضافه کردن حروف
۱۱ سر هم نویسی و جدا نویسی

راهکارهایی برای مشکلات نوشتن

۱ املا به صورت گروهی. به این شکل که دانش آموزان را به گروه های ۸ یا ۶ نفره تقسیم می کنیم

و در هر گروه، هر خط را یک نفر از گروه می نویسد و در انتها نمره گروهی می دهیم و آن املا در پوشه کار گروه ها قرار می گیرد.

.۲ هر گروه یک متن املا با کمک تمام اعضای گروه خود می نویسد و ما املای همه گروه ها را جمع آوری کرده

و می خوانیم سپس یا بهترین متن دیکته را به کل کلاس می گوییم و یا از هر گروه یک پاراگراف انتخاب کرده

و دیکته تلفیقی تهیه کرده و به کل کلاس، دیکته می گوییم. در این صورت متن دیکته را بچه ها انتخاب کرده اند.

۳ دانش آموزان را گروه بندی می کنیم و سپس هر گروه متن دیکته ای را می نویسد و برای گروه دیگر می خواند تا آن گروه بنویسند.
دیکته گروه به گروه نام دیگر این دیکته است.

۴ در روش دیگراز راهکارها برای مشکلات نوشتن

باز دانش آموزان به گروه های ۸ یا ۶ نفره تقسیم می شوند. ۱۷ کلمه مهم از درس انتخاب می کنیم
ازبچه ها در گروه ها می خواهیم که هر کدام جمله ای را در ارتباط با درس بنویسند و از کلمات مهم موردنظر استفاده کنند

و هر گروه جملات خود را کنار هم گذاشته و یک متن کوتاه و زیبا بسازد.

۵ در مواقعی که دانش آموزی ضعیف است و در املا پیشرفت چندانی ندارد،

می توان در هنگام دیکته دانش آموز ضعیف را کنار دانش آموز قوی نشاند

تا بعضی از لغات را که برایش مشکل است، با مشورت بنویسد.

در نتیجه دانش آموز ضعیف، هم آن لغت را به خوبی به ذهن می سپارد و هم با افت نمره به طور مکرر مواجه نمی شود.

البته این روش نباید به طور تکرار و همیشگی باشد.

۶ در هنگام تصحیح کردن املا، معلم صحیح لغات را نمی نویسد

و دانش آموزان خودشان درست لغات را از کتاب پیدا می کنند و بعد ما به آن املا بازخورد می دهیم.
یعنی، ابتدا دور کلمات اشتباه خط می کشیم و صحیح آن را دانش آموزان می نویسند و ما به صحیح نوشتن آنها بازخورد می دهیم.

۷ روش دیگر این است که معلم بهتر است متن دیکته را قبل از املا برای بچه ها بخواند،

ولی بچه ها چیزی ننویسند و تنها گوش دهند.

۸ بعد از املا هم باید متن مجدداً خوانده شود، یعنی در هر املا کل متن باید سه بار خوانده شود.

فسمت دوم راهکارها برای مشکلات نوشتن

۹ درصورت دیگر املا، میتوان شفاهی دیکته را خواند و دانش آموزان لغات مهم آن را هجی کنند و در هوا بنویسند.

۱۰ نوع دیگر املا می تواند چنین باشد که شاگرد پشت سری کلمات را روی پشت فرد جلویی بنویسد

و شاگرد جلویی از روش حرکت انگشتی فرد عقبی بتواند لغات را بفهمد و بنویسد که این یک نوع بازی و املا است.
۱۱ در روش دیگر به دانش آموزان می گوییم روزنامه با خود به کلاس بیاورند و لغات را ببرند و از لغات بریده شده
یک بند املا برای ما درست کنند و بر روی ورقه بچسبانند. یا این روش میتواند به صورت گروهی هم صورت گیرد.

۱۲ میتوان املایی را بدون نقطه، بدون تشدید و یا به صورت لغات ناقص به دانش آموزان داد تا آنان در جای مناسب نقطه بگذارند
و یا تشدید قرار دهند یا لغات ناقص را کامل کنند.

۱۳ میتوان دیکته را به صورت لغات صحیح و غلط در کنار هم قرار داد تا دانش آموزان کلمه غلط را خط بزنند.

۱۴ روش دیگر املا میتواند به صورت تصویری باشد. یعنی، شکل را به دانش آموزان بدهیم تا آنان املای صحیح آن را بنویسند.

۱۵ املای تقویت حافظه: بدین صورت که معلم متنی را روی تخته می نویسد و سپس متن را برای دانش آموزان می خواند
سپس روی نوشته هایش روی تخته پرده می کشد و بچه ها باید هر آنچه از متن فهمیده اند را بنویسند.

سپس معلم پرده را از تخته برمی دارد و دانش آموزان متن خود را با متن تخته مقایسه می کنند و دیکته خود را تصحیح می کنند.

فسمت سوم راهکارها برای مشکلات نوشتن

۱۶ روش دیگر، میتواند استفاده از آینه باشد که کلمات را بر عکس بنویسیم و بچه ها با آینه درست آن را بنویسند و یا صحیح آن را بخوانند.

۱۷ دیکته آبکی: روش دیگر، استفاده از آب و محیط حیاط مدرسه است.

بدین ترتیب که بچه ها به صورت انفرادی و یا گروهی با خود آبپاش به مدرسه می آورند
و با آب دیکته را روی زمین بنویسند و گروهی نوشته های خود را تصحیح کنند.

۱۸ روش دیگر در تصحیح املا این است که دانش آموزان با اشتباهات خود جمله بسازند و یا دیکته به صورت جمله سازی از لغات مهم درس باشد.

۱۹ کلمات مهم یا مشکل درس را روی پارچه بنویسند و سپس با خمیر و یا نخ و سوزن کلمات را بسازند و یا بدوزند
که در این صورت املا با هنر و بازی توأمان می شود

۲۰ دانش آموزان از اشتباهات خود در املا کلمات هم خانواده، متضاد و یا هم معنا بنویسند.

۲۱ برای آشنایی دانش آموزان با انواع صداها و لهجه ها در هنگام دیکته گفتن
و از این که دانش آموزان تنها به صدا و لحن معلم خود خو نگیرند،
معلم می تواند از اطرافیان خود بخواهد تا متن املا را بر روی نوار بخوانند و صدای خود را ضبط کنند
سپس آن متن را به کلاس بیاورد و بچه ها از روی آن نوار دیکته بنویسند
و در هنگام ارزشیابی پایانی و یا هر زمان دیگر بچه ها دچار مشکل نشوند.

۲۲ همکاران معلم می توانند در املاهای کلاسی جای خود را تعویض کنند
و به دانش آموزان کلاسهای دیگر املا بگویند
تا بچه ها با انواع صداها و لحن و گویش در دیکته آشنا شوند.

۲۳ دانش آموزان می توانند به والدین خود دیکته بگویند
و والدین در املای خود چند کلمه را اشتباه بنویسند تا بچه ها آنها را تصحیح کنند.

فسمت چهارم راهکارها راهکارها برای مشکلات نوشتن

۲۴ دانش آموزان می توانند به معلم خود دیکته بگویند.
هر گروه یک پاراگراف به معلم بگوید و در انتها گروه ها برگه معلم را تصحیح کنند
و یا هر گروه پاراگراف مخصوص به خود را صحیح کند. البته بهتر است معلم چند کلمه را عمداً اشتباه بنویسد.

۲۵ برای والدین بی سواد، فرزند میتواند صدای خود را ضبط کند و از روی صدای خود به خودش دیکته بگوید

یعنی صدای ضبط شده خود را جایگزین صدای اولیای خود که بی سواد هستند، نماید.

۲۶ یکی دیگر از روش ها برای تصحیح املا این است که می توان املا را به بچه ها داد تا تصحیح کنند،
ولی در نهایت ارزیابی نهایی را معلم انجام دهد و بعد معلم، تصحیح خود را را با تصیح دانش آموزان مقایسه کند.

۲۷ معلم لغاتی را بر روی مقوا می نویسد و مقوا را به تخته نصب می کند و زمان کوتاهی وقت میدهد
تا دانش آموزان کلمات را به دقت نگاه کنند و سپس مقوا را جمع می کند.
در این جا بچه ها هر آنچه از لغات در ذهنشان مانده است
را می نویسند و ما لغات و کلمات آنان را تصحیح می کنیم تا دقت آنان سنجیده شود.

۲۸ دانش آموزان املا را در هوا بنویسند و ما هم در هوا تصحیح کنیم نه با قلم و روی کاغذ.

۲۹ روش دیگر املا که همراه با بازی هم است،

این است که دانش آموزان با گچ روی زمین مدرسه و حیاط مدرسه دیکته بنویسند
و سپس حیاط را دسته جمعی بشویند تا آثار گچ حیاط مدرسه را کثیف نکند.

۳۰ معلم میتواند املا را بر روی چندین کارت بنویسد و این کارتها بین گروه ها تقسیم شود
تا تمام گروه ها کارت را ببیند و سپس کارت ها را جمع کرده و از روی آنها دیکته بگوید.
منبع دبستو